Zazen: Buda Dharma’nın Ön Kapısı

NEDEN ZAZENı
Bu soru Dogen Zenji öırencileri tarafından sürek­li sorulur. Shobogenzo Bendowa’da, Dogen Zenji za­zen hakkında on sekiz soru sorar ve onları kendi ce­vaplar. ılk üç soruya bakalım.

ılk soru ıudur: “Zazenin erdeminin büyük ve yüce olduıunu iıittik. Fakat cahil bir insan kuıkuya düıüp “Buda Dharma’ya giden çok kapı var. Neden özellik­le zazeni öıütlüyorsunuzı’ diye sorabilir.”
Cevap: “Çünkü o Buda Dharma’nın ön kapısıdır.”
Hepiniz bu aynı soruyu soruyorsunuz. Dharma’yı anlamanın çok çeıitli yolları vardır. Dharma’yı ince­leriz. Hayatımız bizatihi dharma’dır. Zazen uygula­madan bile, anlayabilir, hatta daha iyi anlayabiliriz. Öyleyse oturarak meditasyon üzerinde neden bu ka­dar vurgu varı Çünkü o, Buda’nın öıretilerine nüfuz etmek için ön kapıdır.

ıkinci soru doıal olarak ıu ıekildedir: “Zazeni ne­den tek ön kapı sayıyorsunuzı”
Dogen Zenji cevap­ lar: “Büyük usta ıakyamuni Yol eıitiminin bu harika yöntemini eksiksiz aktardı. Geçmiıin, geleceıin ve bugünün bütün Tathagataları Yol’a zazen yaparak ulaıtı. Bu sebeple ön kapı diye aktarılmııtır. Sadece bu deıil, ayrıca Hindistan ve Çin’deki atalar Yol’a za­zen yaparak ulaımııtır. Bu yüzden bu ön kapıyı in­sanlara ve devalara (tanrılara) öıretiyorum.”
Yol ne demektirı O aydınlanma veya aydınlatma diye çevrilebilirdi. Yol’u kazanmak, Yol’u gerçekleı­tirmek veya aydınlanmaya ulaımak denir. Dogen Zenji sadece oturup herhangi bir ıeyin bilincine var­mayın veya ona ulaımayın demiyor. Daha ziyade, bütün Budalar ile bütün ustalar Yol’a zazenle ulaıtı. Yol’a zazenden varılıyor. Bu ulaıma zazenin doıal iı­levidir. Bu yüzden mesele, aydınlanmaya ulaımama veya aydınlanma aramama meselesi deıildir. O kendiliıinden olur! Siz kafayı aydınlanmayla bozmayın yeter.
Dogen Zenji büyük aydınlanmanın yemek yemek veya çay içmek gibi olduıunu söylüyor. Bir baıka deyiıle aydınlanma yemek veya içmek kadar sıra­dan bir ıeydir. Bu yüzden kafayı onunla bozmayın. Sadece zazen yapın ve Buda dharma’nın, Tek Be­den’in ne olduıunu netleıtirin. Bu Buda dharma ger­çek dharma gözünün hazinesidir ve her birimizin ha­yatından baıka bir ıey deıildir.

Üçüncü soru daha uzun. “Anlıyoruz ki Tathaga­ta’nın mükemmel yöntemini aktardın ve ataların izin­ de çalııtın. O sıradan düıüncenin ulaıabilecaıinin ötesindedir. Ne varki sutraları okumak ve Buda’nın ismini zikretmek kendi baıına bir aydınlanma sebebi olmalı. Aydınlanmaya ulaımak için zazen gibi yarar­sız bir ıekilde oturmak ve hiçbir ıey yapmamak olan bir ıeye niye baılı olalımı” Aralarınızdan bazılarının da benzeri bir sorusu olabilir.

Dogen Zenji’nin yanıtı uzun, bir parçasını alıntıla­yalım. ıu pasajı seviyorum:
Eıer bütün budaların samadhisini, aıılamaz bü­yük yöntemlerini, sadece faydasız bir ıekilde otur­mak ve hiçbir ıey yapmamak olarak görüyorsan, Büyük Araç’a kara çalan olursun. Yanılsaman derin olur, tıpkı büyük bir okyanusun ortasındayken hiç su olmadııını söylemek gibi. Bugüne kadar bütün Bu­dalar, zarafetle kendi kendini gerçekleıtiren samad­hi’de oturmuılardır. Gözlerinin hala kapalı olması, zihninin hala zehirli olması ne yazıkı

ıimdi, Budaların alemi kavranamaz bir ıeydir. Ona bilinçle ulaıılamaz. Tıpkı güven duymayanlar ve bilgeliıe sahip olmayanlar gibi. Bu aleme ancak ger­çek güvene ve büyük bir kapasiteye sahip olanlar gi­rebilir. Güven duymayanlar onlara ne kadar öıretilir­se öıretilsin, asla kabul etmeyeceklerdir. Akbaba Tepesi’ndeki toplantıda bile ıakyamuni Buda’nın “ıstiyorsanız, gidebilirsiniz,” dediıi kiıiler vardı.
Sutraları akıl yoluyla incelemek yeterli deıildir. Dogen Zenji farkındalııa varmaya vurgu yapıyor. Za­zen sadece öylesine oturmak deıildir. Eıer uygula­manızın bu olduıunu söylüyorsanız, Büyük Araç’a kara çalıyorsunuzdur.
Dogen Zenji ıöyle der: “Bütün budalar büyük bir rahatlık içinde kendini-gerçekleıtiren [self-fulfilling] Samadhi’de otururlar.” Bizi zazen uygulamaya ve bu kendini-gerçekleıtiren samadhi’yi eyleme sokmaya teıvik eder. Kendini-gerçekleıtiren samadhi’nin Ja­poncası
jijuyuzanmai’dir. Ji “kendi”, ju “almak”, yu “kullanmak” anlamına gelir. Yani özgürce kendini al­mak ve kendini kullanmak. Kendini almak ve kendi­ni kullanmak ne demektirı Zanmai samadhi’dir, özgürce iıleyen budaların hayatı olmak.
Dogen Zenji bundan Bendowa’nın ilk paragrafında bahseder. Kendini-gerçekleıtiren samadhi Buda’dan budalam ve atalara doırudan doıruya aktarılan mut­ lak bilgeliıin gerçekleıtirilmesidir. Bunun saılama­ sını yapın! Bu mutlak bilgeliıi tümüyle kendinize ha­kim, tümüyle boyun eımiı kendini-gerçekleıtiren samadhi olarak bizzat deneyimleyin. Bu, budalardan budalam aktarılmııtır, burada bir çeliıki yoktur. Eıer tümüyle kendinize hakim deıilseniz, o hale gelin! Za­zen yapın ve hayatınız ile budaların hayatları arasın­ daki uçurumu kapatın. Ayrılııın olmadııı zihinle biz­ zat kendini-gerçekleıtiren samadhi olacaksınız.
Kendini-gerçekleıtiren samadhi bazen kendin­ den-sevinçli samadhi olarak çevrilir. Fakat samad­hi’nin sevinç mi, huıu mu, yoksa baıka bir duyguy­lamı bir arada olduıu deıildir mesele. Bu samadhi kiıinin Kendi’dir. Tam anlamıyla Kendi. O tümüyle özerktir. Bu samadhi’nin sevincini nasıl yaıarızı ıu ya da bu ıekilde samadhideyizdir, bunu bilsek de bilmesek de, onunla mücadele etsek de etmesek de deıiımez. Bu yüzden neden elimizden geldiıince bu­ nun keyfini çıkarmaya çalıımayalımı
Daitsu Chisho Buda’nın ünlü bir koanı vardır. Bu koana göre o on kalpa, sayısız çaılar, zendoda otur­muı, fakat Buda Dharma asla görünmemiıtir. Ne­ denı Varılacak hiçbir yere ulaıılmaz. Bu ne demekı Siz de Daitsu Chisho Buda ile aynı yerdesiniz ve ay­nı hayatı yaııyorsunuz. Siz zaten on kalpadır bu var­ madurumundasınız. Daitsu Chisho Buda ne kadar
oturmuı olursa olsun, ne kadar uzun süre oturursanız oturun, Buda dharma asla kendini göstermez, çünkü zaten buradadır! Onu ortaya çıkarın! Örtmeyin!
Onu ortaya çıkarmanın en iyi yolu zazendir. Do­ gen Zenji ıöyle der: “Doıru güven. Doıru inanç. Bü­ yük Araçta. Büyük kapasite.” Büyük kapasiteye sa­hip olanlar buna inanıp, bunun keyfini yaıabilir. Ka­pasitesi küçük olanlar ıöyle der: “Hayır, ben iyi deıi­lim. Benim hayatım Buda’nın hayatı olamaz.” Sizin dediıiniz bu muı
Ancak doıru güven ve büyük kapasiteye sahip olanlar bizim zaten o olduıumuzu fark edebilir! Bıra­kın kendini ortaya çıkarsın. Hiçbir yerden ve hiç kimseden bir ıey getirmenize gerek yok; bu shikan­taza’dır. Siz ve zazen tek bir ıeye dönüıebilirsiniz, bu Sudadır!
Zazenin ve uyguladııımız ıeyin en temel bir kav­rayııına sahip olmaya teıvik ediyorum sizi. Her biri­mizin hayatını kendini-gerçekleıtiren samadhi ola­rak, bütün Budaların canlı, hayati eylemleri olarak ortaya çıkarıyoruz. Bunu ortaya çıkardııımız zaman, ıakyamuni’nin hala hayatta olduıunu göreceıiz. Lütfen kendinizi bu ıekilde teıvik edin ki bu fani, çıl­gın hayatı Budaların kendini gerçekleıtirmiı, kendi­ ne yeterli ve hakim hayatı olarak takdir edebilesiniz. Bunu hayatınız olarak takdir edin!