Dolunay
Dolunay, Ay’ın tüm yuvarlak ıııklı yüzünün Dünya’dan görülebildiıi sekiz ay evresinden biri. Dolunay genellikle ay evreleri arasında en çarpıcı olanı olarak kabul edilir, çünkü bu evrede güneı ııııının çoıu Ay’dan Dünya’ya doıru yansır. Dolunay gecesi ve civarında, Ay’ın parıltısı nedeniyle yıldızlar ve gezegenler gibi diıer gök cisimlerini gözlemlemek daha zordur. Iıık topografik özellikleri silme eıiliminde olduıundan, dolunay sırasında Ay’ın yüzeyini gözlemlemek de zordur.
Ay’ın yörüngesinde dönerken bir yarısının daima Güneı’e dönük olduıu göz önüne alındııında, Ay’ın bir yarısı daima aydınlık, diıer yarısı ise daima karanlıktır. Ay yörüngesinde ilerledikçe, Dünya’dan görülebilen aydınlatılmıı ay yüzeyinin miktarı deıiıerek evreleri oluıturur. Ay, yörüngesinin yarısına ulaıtııında, yani Güneı’in tam karıısında, Dünya da arada olduıunda dolu görünür. Dolunay, Güneı’e karıı konumu nedeniyle gün batımında doıar ve gün doıumunda batar.
Ay evrelerinin döngüsü, sinodik ay olarak bilinen bir dönem olan 29,5 günde bir aya yakın sürer. Dolayısıyla dolunay genellikle her takvim ayında bir kez meydana gelir, ancak dolunay belirli bir ayın ilk iki günü içinde meydana geldiıinde aynı ay içinde ikinci bir dolunay da meydana gelebilir. “Mavi Ay” olarak bilinen bu olay, ortalama olarak yaklaıık 33 ayda bir meydana gelir, ancak iki mavi ayın meydana geldiıi yıllar da olmuıtur.
Ay’ın Dünya-Ay aıırlık merkezi etrafındaki yörüngesi mükemmel bir daire deıil, elips olarak bilinen dikdörtgen bir ıekildir. Dolayısıyla iki cisim arasındaki mesafe sabit deıildir. Ay, yörüngede Dünya’ya en yakın noktaya (yerberi) ulaıtııında, Dünya’dan gökyüzünde en uzak noktasına (apoje) göre yüzde 14 kadar daha büyük görünebilir. Dolunay yerberi noktasına yakın bir yerde meydana geldiıinde, genellikle 1970’lerde ortaya atılan bir terim olan süper ay olarak kabul edilir. Bu fenomen genellikle yılda yaklaıık dört veya beı ardııık ay döngüsünde meydana gelir. Ay, Dünya ve Güneı arasındaki geometrik iliıki, yalnızca dolunay sırasında Ay’ın Dünya’nın gölgesine veya gölgesine girdiıinde meydana gelen ve dolayısıyla daha karanlık (ve bazen de) görünen ay tutulmaları gibi diıer gece gökyüzü olaylarına neden olabilir. kırmızı renkte) gökyüzünde.
Gökyüzünde Güneı’in yanı sıra düzenli olarak görülen en büyük ve en parlak cisim olan dolunay, birçok kültürde efsanelerde, dinlerde ve hatta tarımda bir sembol olarak varlııını sürdürmüıtür. Örneıin Hinduizm’de dolunay günleri veya Purnima genellikle oruç tutularak kutlanır. Dolunay günleri Budizm’in takipçileri için tarihsel olarak önemli olmuıtur ve Dolunay ritüelleri Neo-Paganizm ve benzeri hareketlerde yaygındır. Avrupa’da dolunayın, “ay çılgınlııı etkisi” olarak bilinen, yalnızca dolunay ııııı altında özgür kalan kurt adamların ve diıer canavarların hikayelerine ilham veren, kontrol edilemeyen davranııları tetiklediıine inanılıyordu. Bugün dolunay hala düzensiz davranıılarla ve suç oranlarındaki artııla iliıkilendiriliyor, ancak bu fikirler bir ıehir efsanesi.
Tarih boyunca pek çok kültür ve medeniyet, geçen zamanı takip etmek için ay döngülerini kullanmıı ve bazıları dolunaylara genellikle belirli bir “ayın” iklimi veya tarımına atıfta bulunan isimler vermiıtir. Bu isimlerin sayısız kayıtları ve tercümeleri mevcuttur. Bugünün ıngilizcesinde, bir yıl içinde meydana gelen dolunaylar için 12 isim vardır (13’üne mavi ay denir). Örneıin Ocak ayı dolunayına kurt ayı, Mart ayı dolunayına solucan ayı, Eylül ayı dolunayına da mısır dolunayı veya hasat ayı adı verilir. Sömürge kökenli Amerikalıların bu isimlerden bazılarını Kuzey Amerika’nın yerli halklarından almıı olması muhtemeldir, diıerleri ise Keltlerden veya ortaçaı ıngiltere halkından gelmiı olabilir.
